| کد مقاله:
1400 |
منبع :
مدیر فنی سايت مراغه |
  |
| تاریخ ثبت:
۱۴ اسفند ۱۳۸۴ |
تعداد بازدید:
468 |
|
قرآن در مثنوی معنوی10
چون گدا آیینه جود است هان دم بود بر روی آیینه زیان
پس از این فرموده حق در والضحی بانگ کم زن ای محمد بر گدا
آیه : واما السائل فلا تنهر.
ترجمه : اما مستمند سائل را با بانگ زدن محروم بر مگردان (سوره مبارکه والضحی آیه 10 )
در تفسیر آیه شریفه حضرت استاد زنده یاد علامه محمد تقی جعفری چنین آمده که :
عطا و بخشش خود طالب مستحق است
بلی میتوان کمبود زندگانی بینوایان را با یک محاسبات اجباری تاَمین کرد چنانکه دین مقدس اسلام هم تاَکید شدید میکند و اداره معیشت بیچارگان را تکلیف قطعی اجتماع میداند.
جناب جبران خلیل جبران در کتاب النبی درباره عطا وبخشش چنین آورده : سپس مرد ثروتمند ی پیش آمد وگفت :ای پیامبر عزیز در بخشش با ما سخن فرما .
پیامبر پاسخ داد : هنگامیکه بکسی مالی می بخشی در حقیقت مقدار کمی از ثروت خود را بذل می کنی
اما این بخشش چه سودی دارد اگر جزئی از ذات خویش را بطرف تقدیم نکنی ؟
زیرا ثروت تو چیست ؟
آیا ثروت یک ماده فانی نیست که در صندوق خویش متراکم کرده ای و کوشش فراوانی در نگهداریش میکنی که مبادا فردا بآن نیازمند باشی ؟
آیا ترس از احتیاج عین احتیاج نیست ؟
خداوند در قرآن میفرماید :
وانفقوا فی سبیل الله ولا تلقوا با ید یکم الی التهلکة
ترجمه : در راه خدا انفاق کنید وبا دست خویش خود را بهلا کت نیفکنید ( سوره مبارکه البقره آیه 192 )
آری بخشش به مستمند ی که نیاز خود را بتو عرضه کرده زیباست ، ولی زیبا تر از آن اینست که به کسی بخشش کنی که نه از تو سئوالی کرده ونه نیازمندی او را میدانی .
گویند :یکروز مولا ی عالم حضرت امیر یکه تاز وادی معرفت ناب خداوندی ، برای شخصی یک وسق خرما فرستاد ، مردی از تبار کج اند یشان زبان به عتراض گوشود که این مرد اولاً ازشما چیزی نخواسته بود ثانیاً این مقدار برای ایشان خیلی زیادمی با شد ، حضرت امیر در جواب این از قافلیه معرفت وامنده فرمودند خدا امثال تورا در جامعه مسلمین زیاد نکند ( او فی ان وانت تفعل ) من می دهم شما دل درد می گیرید ، آیااین خوب بود که ایشان آب روی خود را در مقابل احسان ناچیزی گرونهاده ودر پیش روی من دست به نیاز باز می کرد.
قربان تو یا امیرالموُمنین که پیوسته باید از توآموزنند بشریت خوب بودن را درود بر روان توای ناب ترین متفکر سیانت ذات بشری ای راد مرد وادی انسانیت علی ، ستایش تورارواست ای خالق این مرد ذات اقدس همایونی خداوند خوبی ها تورا سپاس می گویم که چنین مردی را به عصر بشریت هد یه فرمودی .
عاشقان کل نه این عشاق جزو ماند از کل هر که شد مشتاق جزو
چونکه جزوی عاشق جزوی شود زود معشوقش بکل خود رود
ورتو گوئی جزو پیوسته بکست خار میخور خار مقرون گلست
جزو یکرو نیست پیوسته بکل ورنه خود باطل بدی بعث رسل
آیه : وقد کفرو ابه من قبل و یقذ فون با لغیب من مکان بعید . وحیل بینهم و بین ما یشتهون .
ترجمه : آنان پیش از این کفر ورزید ند واز دور د ست با گمان های بی پایه در بارهُ انکار مسائل غیبی سخنها گفتند ودر نتیجه میان آنها و خواسته های آنها مانعی ایجاد شد . ( سوره مبارکه سباء آیه 53 و54 )
حضرت علامه در این باره چنین می نگارند : احساس این معنی تلخ است که معشوق نمونه ای از یک حقیقت کلی باشد ولی عاشق آنرا خود معشوق حقیقی بپندارد ، آنگاه معشوق بحقیقت خود به پیوند د و عاشق محروم بماند .
بلی اگر رابطه میان انسان و خدا رابطهُ جزء و کل بود بعثت پیامبران باطل وبیهوده بود .
چون بود فکرش همه مشغول حال ناید اندر ذهن او فکر مآل
هم عرب ما هم سبو ماهم ملک جمله ما یوُفک عنه من افک
آیه : انکم لفی قول مختلف . یوُفک عنه من افک
ترجمه : « شما ای مشرکین مکه» در بارهُ محمد گفتارهای گوناگونی دارید و« از ایمانی که پیغمبر شما را بسوی آن میخواند » بسبب اعراض از آن« رسالت پیامبر» گروهی ساقط میشوند . (سوره مبارکه الذاریات آیه 9و 10 )
با هوا و آرزو کم باش دوست چون یضلک عن سبیل الله اوست
این هوا را نشکند اندر جهان هیچ چیزی همچو سایه ُ همرهان
آیه : فاحکم بین الناس بالحق ولا تتبع الهوی فیضلک عن سبیل الله
ترجمه : میان مردم به حق حکم کن واز هوا پیروی مکن که در نتیجه از راه خدا ترا گمراه میسازد . ( سوره مبارکه ص آیه 26 )
در این مضمون آیات زیادی وجود دارد ودر سوره های مختلف این مضمون وارد شده است ، مانند النازعات آیه 40 القصص آیه 50 المائده آیه 77 الانعام آیه 56 البقره آیه 120 و 145 الرعد آیه 37 الموُمنون آیه 71 الانعام ایه 119 .
صبر کن بر کار خضر ای بی نفاق تا نگوید خضر رو هذا فراق
گرچه کشتی بشکند تو دم مز ن گرچه طفلی را کشد تو مو مکن
دست او را حق چو دست خویش خواند پس یدالله فوق اید یهم برا ند
دست حق میراندش زنده اش کند ز نده چبود جان پاینده اش کند
آیه : یدالله فوق ایدیهم
ترجمه : دست (قدرت خدا ) بالا تر از (قدرت ) آنهااست . (سوره مبارکه الفتح آیه شریفه 11)
آیه : هذا فراق بینی وبینک
ترجمه : اینجا از همدیگر جدا میشویم .
هنگامی این مطلب را جناب خضر اظهار داشت که حضرت موسی با واعتراض کرد که چرا دیوار این آبادی را درست کردی با اینکه اهالی این آبادی از ما پذیرائی نکردند ؟!
گفت پیغمبر علی را کای علی شیر حقی ٌ پهلوانی پر دلی
لیک بر شیری مکن هم اعتماد اندرآ در سایهُ نخل امید
هرکسی گر طاعتی پیش آورند بهر قرب حضرت بی چون وچند
تو تقرٌ ب جو بعقل و سرٌ خویش نی چو ایشان بر کمال و برٌ خو یش
جناب شیخ الرئیس ابن سینا در کتاب «معراج نامه » در این معقوله چنین ثبت نموده : « وبرای این بود که شریفترین انسان و عزیزترین انبیاء وخاتم رسولان (ص) چنین گفت : با مرکز حکمت و فلک حقیقت و خزانهُ
عقل امیر الموُمنین (ع ) که : یا علی ! اذا رایت الناس یتقربون الی خالقهم بانواع البر تقرب انت الیه با نواع العقل تسبقهم .
گفت : ای علی چون مردمان در تکثر عبادت رنج برند ، تو در ادراک معقول رنج بر تا بر همه سبقت گیری .
واین چنین خطاب را جز چنو بزرگی راست نیامدی ، که او در میان خلق چنان بود که معقول در میان محسوس . لا جرم چون با دیدهُ بصیرت عقل مدرک اسرار گشت همهُ حقایق را در یافت و دیدن حکم داد وبرای این بود که گفت : « لو کشفت الغطاء ما ازددت یقیناً » هیچ دولت آدمی را زیادت از ادراک معقول نیست . بهشتی که بحقیقت آ راسته باشد بانواع نعیم و زنجبیل و سلسبیل ادراک معقول است و دوزخ با عقاب و اغلال متا بعت اشغال جسمانی است که در بند هوا افتند و در جحیم خیال بمانند . ( معراج نامهُ ابن سینا نسخهُ فخررازی که در ارامگاه ابن سینا موجود است صفحه 21 و 22 )
کاین گروهی که رهید ند از وجود چرخ و مهر وماهشان آرد سجود
هر که مرد اندر تن او نفس گبر مر ورا فر مان برد خورشید و ابر
چون دلش آموخت شمع ا فروختن آ فتاب او را نیارد سوختن
گفت حق در آ فتا ب منتجم ذ کر تزاور کذا عن کهفهم
آیه : وترا الشمس اذا طلعت تزاور عن کهفهم ذات الیمین واذا غربت تقرضهم ذات الشمال و هم فی فجوة منه ذلک من آیات الله من یهد الله فهو المهتد ومن یضلل فلن تجدله ولیاً مرشداً
ترجمه : اگر تو آن کهف را مید یدی هنگامی که آفتاب طلوع میکرد بطرف راست مایل میشد و هنگامی که غروب میکرد کهف را در طرف چپ میگذاشت ، بطوری که آفتاب از مقابل نمی تابید تا بداخل کهف روشنائی بیندازد . آنان در یک فضای وسیعی « یا گشایشی » در کهف داشتند .
این از آیات خداوندی است هر کس را که خدا هدایت کند او هدایت یافته است و کسی را که او گمراه نماید برای او حمایت کننده وارشاد کنند ه ای پیدا نخواهد شد. ( سوره مباركه كهف أيه شريفه 17)
اين چنين شه را زلشكرزحمتست ليك همره شد جماعت رحمتست
همچنين مه را ز اختر ننگها ست او ميان اختران بهر سخا ست
امر شاورهم پيمبر را ر سيد گر چه رايش را نبد رايي مزيد
در ترازو جو قرين زر شده است ني ازآنکه جوچوزرگوهرشده است
آیه : فبما رحمة من الله لنت لهم ولو کنت فظاً غلیظ القب لا نفضوا من حولک فاعف عنهم و استغفر لهم و شاور هم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ان الله یحب المتوکلین .
ترجمه : بارحمت خداوندی قلب تو به آنان نرم شد ، اگر تو تند خووعبوس وسنگدل بودی از پیرامون تو پراکنده می گشتند ، از تقصیر و کوتاهی آنان در گذر یآنان طلب بخشایش کن . با آنان در کارها مشورت نما . (سوره مبارکه آل عمران آیه 153)
هنگامی که پس از مشورت تصمیم گرفتی بخداوند توکٌل کن ، خداوند تو کٌل کنند گان را دوست دارد.
مر شما را بس نیام د رای من ظنتان این است در اعطا ی من ؟!
ای وجود رایتا ن از رای من از عطا های جهان آرای من
این چنین ظنٌ خسیسا نه بمن مر شما را بود ننگان ز من
ظا نین با لله ظن السوء را گر نبرٌ م سر بود عین خطا
آیه : و یعذ ب المنافقین و المنافقات و المشرکین و المشرکات الظانین بالله ظن السوء وغضب الله علیهم و لعنهم واعد لهم جهنم وساء ت مصیرا .
ترجمه : خداوند مردان وزنان منافق و مردان وزنان مشرک را عذاب خواهد کرد ، آنان کسانی هستند که در بارهُ خداوند گمان بد دارند وخداوند بر آنان غضب کرده و لنعت نموده وبرای آنان دوزخ را آماده ساخته است وسر نوشت بدی در انتظار آنها است .( سوره مبارکه الفتح آیه 6 )
مال دنیا شد تبسمهای حق کرده ما را مست و هم مغرور خلق
این مطلب ادبی نزدیک به مضمون آیه شریفه سوره مبارکه آل عمران می باشد
آیه : ولا یحسبن الذین کفروا انمانملی لهم خیر لا نفسهم انما نملی لهم لیز د ادوا اثماًو لهم عذاب مهین .
ترجمه : آنانکه کفر میورزند گمان نکنند این گونه وسائل دنیا را که برای آنان آماده می کنیم و آنان را سرشار از مال دنیا مینما ئیم به صلاح آنها است ، بلکه این افزایش و سرشار ساختن برای آنست که مطابق هوای خود رفتار کرده گناها نشان افزوده شود ، برای آنان عذاب اهانتباری آماده شده است . (سوره آل عمران آیه 178 )
حضرت علامه جناب استاد آیت الله محمد تقی جعفری در این معقوله چنین می نگارند : ( افزایش ثروت بی محاسبه ُ دنیا شما را شادمان نکند .
زیرا اینگونه مالها مانند تبسم زهرآگین حق بشما است .
درست است که برای خدا تبسمی وجود ندارد ، ولی اگر این پدیده برای او امکان داشت بهترین مورد تبسم سخرٌیه آمیز همین مال و جاه د نیوی بود که برای اشخاص جاهل و شهوت پرست بسیار شیرین بنظر میرسد ولی در واقع بضرر آنان تمام خواهد شد.
یکی از بزرگترین اشتباهات بشری در مور ماد ه ومادیات عدم دریافت جهت هد فمندی آن می باشد بشر امروزی نگاه خود را به دیده یک قانون اصیل تام به ثروت میدارد در حالی که ثروت باید در خدمت آدمی باشد نه اینگه اولاد بشر به خدمت مادیات در آید .
اگر این اصل در حیات آدمی اصلاح نشود بشر خود را قربانی جهالت خواهد کرد
بقول شاعر نامدار پیر عارف حضرت آیت الله نوقانی باید از این چاه بی هدف دست به رسن زد و خود را از این لجن طبیعت معسوس به ماده وما دیات نجات داد واین طفل نورس « ماده ومادیات » را از شیر دایه بر گیریم و به مادر آن بسپاریم تا از شکستن استخوان بعتر آدمی جلو گیری شود .
خواهی بدانی معنی حب الوطن را یک چند از خود دور کن مائی ومن را
این طفل نورس را زشیر دایه بر گیر بسپار با مامش تو جان خویشتن را
مرغ دلت چون شد اسیر دام صیاد خوش می می سرائید قصیه مورولجنرا
در چاه ماندستی چرا ای یوسف جان بگذار این چاه را وبرگیر این رسن را
با یاد کویش میدود اشکم به دامن جیهون کند یک سر همه طل و دمن را
|
مذهبي 
